Co jaki\u015b czas trafiaj\u0105 do nas du\u017ce tytu\u0142y typu „ocean \u015bmieci”, „g\u00f3ry \u015bmieci”, czy po\u017cary \u015bmietnisk – tych legalnych i nielegalnych. „\u015amieci” to nieodzowny problem, z jakim ludzko\u015b\u0107 od chyba 200 lat musi si\u0119 coraz mocniej boryka\u0107 – a zwa\u017caj\u0105c na fakt, \u017ce zar\u00f3wno liczba ludno\u015bci jak i konsumpcja wzrastaj\u0105 w lawinowym wr\u0119cz tempie, wraz z rozszerzaj\u0105cym si\u0119 w kolejne zak\u0105tki \u015bwiata dost\u0119pem do d\u00f3br, jakie oferuje \u015bwiatowa gospodarka kiedy\u015b szkolne „4 kg \u015bmieci na cz\u0142owieka na dob\u0119” po nie do\u015b\u0107 trudnym przeliczeniu przez liczby ludno\u015bci tzw. pierwszego \u015bwiata jakby nie patrze\u0107 osi\u0105gaj\u0105 niebotyczne ilo\u015bci materia\u0142\u00f3w, kt\u00f3re b\u0105d\u017a nie da si\u0119 w prosty spos\u00f3b przetworzy\u0107, b\u0105d\u017a nikt nie chce si\u0119 tym zajmowa\u0107, p\u00f3ki nie zajdzie taki przymus.<\/p>\n
Ano jak nie by\u0142o plastik\u00f3w i tworzyw sztucznych to nie by\u0142o z nich \u015bmieci. Jak nawet by\u0142y jakie\u015b odpady metalowe, to mam wra\u017cenie \u017ce tylko ma\u0142y ich odsetek zostawa\u0142 zmarnowany, gdy\u017c przez fakt, \u017ce ich wydobycie wi\u0105za\u0142o si\u0119 z kosztami \u0142atwiej by\u0142o postawi\u0107 na odzysk. Kiedy\u015b te\u017c nie by\u0142o a\u017c tak du\u017cego problemu ze zmarnowanym jedzeniem – mniejsza r\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107 i brak mo\u017cliwo\u015bci trwa\u0142ego przechowywania (zamro\u017cenie) czy nawet kr\u00f3tkotrwa\u0142ego (sch\u0142odzenie w lod\u00f3wce) przetrzymania sprawia\u0142o, \u017ce to co by\u0142o si\u0119 jad\u0142o na bie\u017c\u0105co, a tym co zosta\u0142o zawsze si\u0119 kto\u015b zaj\u0105\u0142 – a to zwierzyna, a to biedniejsi po \u015bmietnikach, a to bakterie, kt\u00f3re przecie\u017c nie mia\u0142y przeszk\u00f3d \u017ceby zaj\u0105\u0107 si\u0119 nieprzetworzonym i uodparniaj\u0105cym na nie procesem obr\u00f3bki \u017cywno\u015bci. Podobnie przecie\u017c by\u0142o z nawet z ubraniami i papierem – nie zalaminowane czy nie zakonserwowane materia\u0142y ulega\u0142y z czasem biodegradacji co za\u0142atwia\u0142o niejako spraw\u0119 ich nadwy\u017cek.<\/p>\n
Co by\u0142o w tamtych czasach problemem? Z mojej perspektywy by\u0142a to kwestia g\u0142\u00f3wnie skupiaj\u0105ca si\u0119 na odpadach komunalnych – \u015bcieki oraz ich obr\u00f3bka to jeden z wynalazk\u00f3w, jakie mo\u017cna przypisa\u0107 bardziej do wsp\u00f3\u0142czesno\u015bci, ni\u017c czas\u00f3w nawet renesansu. Dawniej po prostu to co zostawiano w wychodkach i \u0142azienkach, trafia\u0142o podobnie jak gn\u00f3j z ob\u00f3r rolnik\u00f3w na pola, co zasila\u0142o gleb\u0119 i dawa\u0142o podk\u0142ad pod upraw\u0119.<\/p>\n
W pewien spos\u00f3b kr\u0105g si\u0119 zamyka\u0142<\/p>\n
Nie wydaje mi si\u0119, \u017ceby powy\u017csze problemy nie zosta\u0142y zamkni\u0119te i rozwi\u0105zane – owszem dost\u0119p do kanalizacji wci\u0105\u017c w niekt\u00f3rych miejscach jest niemo\u017cliwy, ale stopniowo ca\u0142y Pierwszy \u015bwiat unowocze\u015bnia si\u0119, rozbudowuje i kanalizacja sta\u0142a si\u0119 nieodzownym elementem infrastruktury. Mo\u017cna by rzec \u017ce najwi\u0119kszy problem dawnych czas\u00f3w zosta\u0142 niejako rozwi\u0105zany – czy te\u017c znaleziono metod\u0119 rozwi\u0105zania go.<\/p>\n
Innego rodzaju \u015bmieci s\u0105 natomiast nie tylko nowocze\u015bniejsze, ale pozwalaj\u0105 tak\u017ce na cz\u0119\u015bciowy odzysk i ponowne przetworzenie poprzez recykling. Niestety spo\u0142ecze\u0144stwo, w kt\u00f3rym \u017cyjemy jest cz\u0119sto leniwe i bagatelizuj\u0119 spraw\u0119 segregacji do\u015b\u0107 mocno (bo p\u00f3ki si\u0119 nie ma z czym\u015b problemu [czyt. g\u00f3r\u0105 \u015bmieci gdzie\u015b na horyzoncie za oknem i towarzysz\u0105cego temu smrodu] to problem przecie\u017c nie istnieje, no nie?) – sam to wiem po sobie, \u017ce lenistwo i spychologia tego tematu na „innych”, kt\u00f3rzy obracaj\u0105 si\u0119 w tej bran\u017cy to sprawa pospolita. Podej\u015bcie tego typu jest s\u0142abe i pisz\u0105c teraz o tym zdaje sobie spraw\u0119, \u017ce nie zbawi\u0142o by mnie odpowiednie segregowanie w\u0142asnych \u015bmieci – zw\u0142aszcza, \u017ce coraz bardziej si\u0119 ten proces u\u0142atwia a odpowiednia edukacja sprawia, \u017ce coraz wi\u0119cej os\u00f3b stara si\u0119 po prostu to robi\u0107 (nawet przez fakt na mniejsze koszta jakimi gmina\/dzielnica obarcza za oddawanie posegregowanych \u015bmieci). W moim rodzinnym domu si\u0119 takie podej\u015bcie o tyle sprawdza, \u017ce co miesi\u0105c wystawiamy po przynajmniej 2 worki pe\u0142ne posegregowanych \u015bmieci, kt\u00f3re p\u00f3\u017aniej ju\u017c pro\u015bciej zrecyklingowa\u0107.<\/p>\n
Problem jednak le\u017cy troch\u0119 g\u0142\u0119biej w strukturze zar\u00f3wno psychologicznej, ekonomicznej jak i spo\u0142ecznej – mamy dost\u0119p do takich rozwi\u0105za\u0144, do tylu r\u00f3\u017cnorodnych produkt\u00f3w, jak i uczymy si\u0119 od innych kraj\u00f3w nawet nowych perspektyw \u017cycia, co w pewnym stopniu przenosi si\u0119 tak\u017ce na spos\u00f3b w jaki produkujemy \u015bmieci i ich zwi\u0119kszaj\u0105c\u0105 si\u0119 r\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107. Mam wra\u017cenie, \u017ce mimo stara\u0144 i w\u0142adz i medi\u00f3w i firm to wci\u0105\u017c nie jest to proces na tyle szybki by nad\u0105\u017cy\u0107 za tym, jak wiele si\u0119 dzieje w przytoczonych aspektach powy\u017cej. Prosty przyk\u0142ad: idziemy do sklepu, kupujemy to co w danej chwili mamy ochot\u0119, potem cz\u0119\u015b\u0107 wykorzystujemy i cz\u0119sto reszt\u0119 pozostawiamy „na p\u00f3\u017aniej”, co prowadzi cz\u0119sto do jednego – mamy ochot\u0119 na co\u015b innego wi\u0119c zapominamy o tym co wcze\u015bniej albo o tym po prostu nie my\u015blimy bo stracili\u015bmy zainteresowanie i po jakim\u015b czasie jak ulega ju\u017c rozpadowi to wyrzucamy. Trafia to do kosza, potem do kontenera na \u015bmieci, potem do sortowni albo od razu na \u015bmietnisko. O ile cz\u0119\u015b\u0107 da si\u0119 odzyska\u0107 to jest to wci\u0105\u017c za ma\u0142y procent wzgl\u0119dem ilo\u015bci kt\u00f3ra powstaje, a co za tym idzie – tworz\u0105 si\u0119 nadk\u0142ady \u015bmieci, kt\u00f3re si\u0119 magazynuje, potem podczas rekultywacji zasypuje gruntem, uklepuje, obsadza zieleni\u0105 i mo\u017ce czasem do czego\u015b wykorzystuje, albo po prostu przenosi si\u0119 dzia\u0142alno\u015b\u0107 w nowe miejsce i tworzy kolejne sk\u0142adowisko. Co jest wa\u017cne w tej kwestii? Przez zwi\u0119kszaj\u0105c\u0105 si\u0119 liczb\u0119 ludzi zwi\u0119ksza si\u0119 zabudowa, poszerza si\u0119 obszary zabudowane, a przecie\u017c dzieje si\u0119 to w ograniczonej do pewnego stopnia przestrzeni – a gdzie\u015b te sk\u0142adowiska te\u017c trzeba budowa\u0107, poniewa\u017c im dalej od miejsca produkcji \u015bmieci tym wi\u0119kszy koszt zbierania, przetwarzania i sk\u0142adowania, ale robi\u0107 to trzeba.<\/p>\n
\u017beby m\u00f3c chocia\u017cby wytworzy\u0107 tak ogromne ilo\u015bci produkt\u00f3w potrzeba te\u017c ogromnej ilo\u015bci zar\u00f3wno surowc\u00f3w jak i energii potrzebnej do ich przetworzenia – przy masowej produkcji sama energia si\u0142 ludzkich nie wystarcza i trzeba mie\u0107 energi\u0119 dla urz\u0105dze\u0144, kt\u00f3re przetworz\u0105 te surowce i przyspiesz\u0105 produkcj\u0119 – bo interes musi si\u0119 kr\u0119ci\u0107. Coraz wi\u0119ksza ilo\u015b\u0107 ludzi, kt\u00f3rzy te produkty potrzebuj\u0105, kupuj\u0105 i u\u017cytkuj\u0105 tak\u017ce zu\u017cywa coraz wi\u0119cej energii, i mimo, \u017ce w przypadku zmniejszaj\u0105cego si\u0119 zapotrzebowania energetycznego w urz\u0105dzeniach elektronicznych bior\u0105ca si\u0119 z minimalizacji kolejnych komponent\u00f3w wraz z id\u0105cym przy tym zachowaniu cech, mocy przeliczeniowej i mo\u017cliwo\u015bci nie jest w stanie zastopowa\u0107 rosn\u0105cego zu\u017cycia energii elektrycznej, kt\u00f3ra jest chyba najwa\u017cniejszym surowcem XXI wieku. Nie wspominam nawet o tym, \u017ce nasze gad\u017cety to zaledwie czubek g\u00f3ry lodowej wykorzystywania energii i potrzeby jej pozyskiwania.<\/p>\n
Niejako oba tematy maj\u0105 pewne wsp\u00f3lne cechy: w du\u017cym tempie ro\u015bnie problem zaspokajania potrzeb zwi\u0105zanych tak z pozyskaniem energii, jak i z „pozbywaniem” si\u0119 tego co przetwarzamy na co dzie\u0144.<\/p>\n
Nie to \u017cebym odkry\u0142 Ameryk\u0119, tym stwierdzeniem poniewa\u017c ju\u017c nie raz trafia\u0142em na jaki\u015b artyku\u0142 naukowy po\u015bwi\u0119cony pracom nad rozwojem chocia\u017cby bakterii, kt\u00f3re mog\u0142yby obrabia\u0107 kolejne rodzaje \u015bmieci, kt\u00f3re ludzko\u015b\u0107 produkuje. Wszystko \u0142adnie i pi\u0119knie, ale wydaje si\u0119 logicznym, by oba tematy mo\u017cna by\u0142oby po\u0142\u0105czy\u0107 i to wykorzystuj\u0105c ju\u017c istniej\u0105ce technologie – czy na tym w\u0142a\u015bnie nie polega rozw\u00f3j, \u017ceby polegaj\u0105c na obecnych mo\u017cliwo\u015bciach stwarza\u0107 nowe, we wcze\u015bniej nie branych pod uwag\u0119 aspektach?<\/p>\n
Moja wizja, jakby mog\u0142o to funkcjonowa\u0107 jest do\u015b\u0107 prosta, ale i bior\u0105ca pod uwag\u0119 kilka aspekt\u00f3w problematycznych, jak r\u00f3wnie\u017c zaczerpni\u0119tych z medi\u00f3w r\u00f3\u017cnorakich.<\/p>\n
Organizmy od setek lat znane ludzko\u015bci i odpowiadaj\u0105ce zar\u00f3wno za prawid\u0142owe funkcjonowanie organizm\u00f3w co i r\u00f3\u017cnego rodzaju choroby i schorzenia, \u015bmiertelne dla organizmu. Ich potencja\u0142 jednak jest dopiero od niedawna na prawd\u0119 odkrywany – tak\u017ce w celu rozk\u0142adu wi\u0119kszego stopnia odpad\u00f3w s\u0105 badane i hodowane. Pomys\u0142 wydaje si\u0119 \u015bwietny, poniewa\u017c uda\u0142o ju\u017c si\u0119 odkry\u0107 fakt, \u017ce nawet w przestrzeni kosmicznej potrafi\u0105 niekt\u00f3re szczepy bakterii funkcjonowa\u0107 co stwarza ogromny potencja\u0142 na wykorzystanie tych organizm\u00f3w. Ja widz\u0119 w tym wielki potencja\u0142 przy przerabianiu r\u00f3\u017cnych materia\u0142\u00f3w i odpad\u00f3w na cz\u0119\u015bci, kt\u00f3re albo dadz\u0105 nam jakie\u015b gazy, mog\u0105ce pom\u00f3c produkowa\u0107 energi\u0119 elektryczn\u0105, b\u0105d\u017a chocia\u017c pozwalaj\u0105c roz\u0142o\u017cy\u0107 odpady do takiego stopnia by \u015brodowisko odczuwa\u0142o to w znikomym stopniu – nie tylko niezauwa\u017calnym, ale tak\u017ce by mog\u0142y by\u0107 w pozytywny spos\u00f3b sta\u0107 si\u0119 cz\u0119\u015bci\u0105 \u015brodowiska (np. wspomagaj\u0105c uprawy).<\/p>\n
Spraw\u0105 arcywa\u017cn\u0105 w tym typie technologii jest to, \u017ceby m\u00f3c te bakterie bez problemu kontrolowa\u0107 – ich potencja\u0142 jest wielki, ale gdyby w niekontrolowany spos\u00f3b mog\u0142yby si\u0119 mno\u017cy\u0107 i wychodzi\u0107 poza obr\u0119b miejsca gdzie s\u0105 wykorzystywane stwarza\u0142y by potencjaln\u0105 gro\u017ab\u0119 dla funkcjonowania naszego \u015bwiata – robi\u0142y by pewnie to samo, ale jakby zacz\u0119\u0142y niszczy\u0107 istniej\u0105ce produkty wci\u0105\u017c sprawne, b\u0105d\u017a instalacje, czy uprawy – to bardzo szybko mog\u0142oby obr\u00f3ci\u0107 si\u0119 przeciwko ludzko\u015bci.<\/p>\n
Metoda, kt\u00f3ra pozwoli\u0142a by na ich kontrol\u0119 to hodowla szczep\u00f3w bakterii, kt\u00f3re b\u0119d\u0105 funkcjonowa\u0142y tylko w wybranych warunkach, przeciwnych, b\u0105d\u017a skrajnie odbiegaj\u0105cych od otoczenia miejsca geograficznego, w kt\u00f3rym maj\u0105 by\u0107 wykorzystywane – ku temu musia\u0142yby by\u0107 specjalnie przystosowane miejsca do obr\u00f3bki odpad\u00f3w, jednak zabezpiecza\u0142oby to otoczenie miejsc, gdzie prowadzona by\u0142aby taka dzia\u0142alno\u015b\u0107 nie jako „z automatu”.<\/p>\n
Co\u015b co mi od jakiego\u015b czasu w g\u0142owie \u015bwita to wykorzystanie technologii rozszczepiania atom\u00f3w pierwiastk\u00f3w, ale w sumie nie tylko tych promieniotw\u00f3rczych, ale przede wszystkim tych najpowszechniejszych w odpadach. Prowadzenie kontrolowanego rozszczepu pierwiastk\u00f3w (mo\u017ce i tutaj powstawa\u0142a by jaka\u015b ilo\u015b\u0107 energii jak w przypadku elektrowni atomowych czy bomb atomowych\/wodorowych, kt\u00f3r\u0105 mo\u017cna by\u0142oby przechwyci\u0107), wychwyt pewnych tego produkt\u00f3w, kt\u00f3re mog\u0142yby zasila\u0107 instalacje do wytwarzania energii elektrycznej (w g\u0142owie kr\u0105\u017c\u0105 mi: wod\u00f3r, hel, tlen – wszystko co trzeba by wywo\u0142a\u0107 proces spalania) – je\u015bli tak jak w mojej g\u0142owie udawa\u0142o by si\u0119 rozszczepia\u0107 ka\u017cdy odpad na elementarne cz\u0105stki, kt\u00f3re dalej przenoszone do kom\u00f3r spalania mog\u0142yby sta\u0107 si\u0119 paliwem do nap\u0119dzania elektrowni, a ca\u0142o\u015b\u0107 instalacji wydaje si\u0119 mie\u0107 niesko\u0144czony potencja\u0142 je\u015bli chodzi o ilo\u015b\u0107 surowc\u00f3w do przetworzenia.<\/p>\n
Inaczej sprawa wygl\u0105da, je\u015bli we\u017amiemy pod uwag\u0119 fakt, \u017ce rozbijanie na mniejsze atomy niekt\u00f3rych z nich sprawia, \u017ce wyczerpuj\u0105 si\u0119 pewne zasoby naturalne i prowadzi to do sko\u0144czonych w pewnym czasie mo\u017cliwo\u015bci – jednak mo\u017ce to jednak likwidowa\u0107 spraw\u0119 mas \u015bmieci, kt\u00f3re nie mog\u0105 by\u0107 zrecyklingowane.<\/p>\n
Zagro\u017cenie jakie mo\u017ce powsta\u0107 przy wytwarzaniu energii t\u0105 metod\u0105 s\u0105 takie, jak w ka\u017cdym silniku spalinowym – instalacje pod wp\u0142ywem spalania ulegaj\u0105 stopniowemu zu\u017cyciu (co i tak nasz \u015bwiat zna w elektrowniach polegaj\u0105cych na spalaniu paliw kopalnych) wi\u0119c najtrudniejsze mo\u017ce okaza\u0107 si\u0119 stworzenie instalacji, kt\u00f3ra d\u0142ugotrwale mog\u0142aby opiera\u0107 si\u0119 kontrolowanym wybuchom i m\u00f3c do tego nap\u0119dza\u0107 t\u0142oki, czy inne rozwi\u0105zanie mog\u0105ce wytworzy\u0107 energi\u0119.<\/p>\n
Temat og\u00f3lnie polega na tym co ju\u017c si\u0119 dzieje, ale mo\u017ce jeszcze nie w du\u017cym stopniu – gdyby temat rozwin\u0105\u0107 mo\u017cna by na prawd\u0119 robi\u0107 to na du\u017c\u0105 skal\u0119. Bior\u0105c udzia\u0142 w r\u00f3\u017cnych kursach w ramach programu na moich studiach mia\u0142em okazj\u0119 widzie\u0107 chocia\u017cby to, \u017ce na takiej g\u00f3rce kt\u00f3ra zosta\u0142a ju\u017c przysypana gruntem i zazieleniona s\u0105 tak\u017ce instalacje do odprowadzenia gaz\u00f3w \u0142atwopalnych z takich „g\u00f3rek” – najcz\u0119\u015bciej jednak te gazy (jak chocia\u017cby metan, kt\u00f3ry jest bardzo \u0142atwopalny) spala si\u0119 od razu, \u017ceby nie tworzy\u0107 sytuacji niebezpiecznych, jak np. mo\u017cliwo\u015b\u0107 eksplozji, b\u0105d\u017a zatrucia fauny w okolicy (ludzi tak\u017ce – podobnie jak na bagnach). Gdyby do\u0142\u0105czy\u0107 do tego odpowiedni szczep bakterii, kt\u00f3re b\u0119d\u0105 produkowa\u0107 wi\u0119ksze ilo\u015bci gaz\u00f3w \u0142atwopalnych z instalacjami do przechwytywania tych gaz\u00f3w i spalania ich w kontrolowanych warunkach, dzi\u0119ki czemu mo\u017cna by\u0142oby wytwarza\u0107 energi\u0119 elektryczn\u0105 – przy wi\u0119kszych ilo\u015bciach spokojnie zaspokaja\u0142a by potrzeby takiego zak\u0142adu i mog\u0142yby oddawa\u0107 do sieci nadwy\u017cki energii elektrycznej – \u015bmieci biologiczne mog\u0142yby zosta\u0107 w ogromnym stopniu wykorzystane.<\/p>\n
Koncepcja jest prosta, a ma za zadanie przechwytywanie wszystkiego tego, co p\u00f3\u017aniej tworzy smog, kwa\u015bne deszcze i inne niekorzystne dla naszego \u015bwiata zjawiska – dziwi\u0119 si\u0119, \u017ce dot\u0105d nie ma w tym aspekcie jakich\u015b na prawd\u0119 dobrych rozwi\u0105za\u0144, kt\u00f3re pomog\u0142yby przechwytywa\u0107 substancje szkodliwe, kt\u00f3re powstaj\u0105 w procesach produkcyjnych czy spalania i razem z ciep\u0142ym powietrzem odprowadzane s\u0105 przewodami kominowymi do otoczenia.<\/p>\n
Przecie\u017c takie instalacje to sprawa chyba oczywista dla rozwi\u0105zania wielu problem\u00f3w z zanieczyszczeniem powietrza – a mo\u017ce nie jest tak oczywiste, b\u0105d\u017a przez pewne organizacje jest wyhamowywane, by m\u00f3c prowadzi\u0107 akcje walki z zanieczyszczeniem? Znaj\u0105c mo\u017cliwo\u015bci dzisiejszego \u015bwiata jest to wielce prawdopodobne, a patrz\u0105c nawet na organizacje „ekologiczne” (taaaa…) jako\u015b nie widz\u0119 trendu by takie instalacje promowa\u0107, produkowa\u0107 czy rozwija\u0107 i upowszechnia\u0107 – lepiej jest przecie\u017c stopowa\u0107 du\u017ce inwestycje, przy kt\u00f3rych i tak ju\u017c powstaj\u0105 jakie\u015b rozwi\u0105zania proekologiczne (np. przej\u015bcia dla zwierz\u0105t w miejscach przecinania si\u0119 dr\u00f3g ze szlakami w\u0119dr\u00f3wek zwierz\u0105t) – ale to temat na inne rozwa\u017cania.<\/p>\n
Filtry musia\u0142by by\u0107 wymienne, a zatrzymane przez nie substancje sk\u0142adowane b\u0105d\u017a obrabiane tak by nie mia\u0142y negatywnego wp\u0142ywu na \u015brodowisko i otoczenie.<\/p>\n
Nie umiem przeliczy\u0107 czy takie procesy s\u0105 mo\u017cliwe do realizacji. Nie powiem czy to rozwi\u0105zanie idealne – swoiste perpetum mobile by nasz \u015bwiat nie zasypa\u0142a g\u00f3ra \u015bmieci niczym w uniwersum Deponii (seria gier przygodowych w starym point’n’click’owym stylu – gor\u0105co polecam osobom lubuj\u0105cym si\u0119 w \u0142amig\u0142\u00f3wkach), gdzie ca\u0142a planeta sta\u0142a si\u0119 miejscem sk\u0142adowania odpad\u00f3w, by elity mog\u0142y \u017cy\u0107 w czystym, utopijnym \u015bwiecie. A perspektywa niby dziwna to jest prawdopodobna – wystarczy spojrze\u0107 na aspekt zmieniaj\u0105cych si\u0119 potrzeb i produkowanych przy tym odpadach, kt\u00f3re ju\u017c teraz maj\u0105 coraz bardziej odczuwalne dla nas znaczenie (przyk\u0142adem mo\u017ce by\u0107 wyst\u0119powanie mikroodpad\u00f3w w organizmach coraz wi\u0119kszej ilo\u015bci zwierz\u0105t, a co za tym idzie – tak\u017ce ju\u017c nied\u0142ugo i w nas si\u0119 one znajd\u0105).<\/p>\n
P\u00f3ki co ka\u017cdy mo\u017ce pomy\u015ble\u0107 nad recyklingiem w swoim domowym zapleczu – nie jest to trudne, wszystkich problem\u00f3w na pewno to nie zamknie (czego pewnie by zieloni chcieli), a zawsze to troch\u0119 pozytywnego wp\u0142ywu na nasz \u015bwiat.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Na czym powinna skupi\u0107 si\u0119 nasza cywilizacja? Co jaki\u015b czas trafiaj\u0105 do nas du\u017ce tytu\u0142y typu „ocean \u015bmieci”, „g\u00f3ry \u015bmieci”, czy po\u017cary \u015bmietnisk – tych legalnych i nielegalnych. „\u015amieci” to nieodzowny problem, z jakim ludzko\u015b\u0107 od chyba 200 lat musi si\u0119 coraz mocniej boryka\u0107 – a zwa\u017caj\u0105c na fakt, \u017ce zar\u00f3wno liczba ludno\u015bci jak i […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":""},"categories":[12],"tags":[17,14,15,16,18,19],"class_list":["post-129","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-a-jesli-by-tak","tag-biotechnologie","tag-eko","tag-energetyka","tag-energia","tag-przyszlosc","tag-rozwoj-technologiczny"],"jetpack_featured_media_url":"","jetpack_sharing_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/miejscewchaosie.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/129","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/miejscewchaosie.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/miejscewchaosie.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/miejscewchaosie.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/miejscewchaosie.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=129"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/miejscewchaosie.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/129\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":133,"href":"https:\/\/miejscewchaosie.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/129\/revisions\/133"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/miejscewchaosie.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=129"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/miejscewchaosie.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=129"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/miejscewchaosie.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=129"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}